Ο Ερντογάν, η Τρίπολη και το… Πετροβαράντιν

«Battle of Peterwardein». (Πίνακας του Βαυαρού ζωγράφου Georg Philipp Rugendas (1666-1742) που απεικονίζει τη μεγάλη νίκη του Αυστριακού στρατού επί τον Οθωμανών στο Πετροβαραντίν στις 5 Αυγούστου 1716).

 

 του Χρόνη Βάρσου

Φιλολόγου - Ιστορικού ερευνητή

 Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΡΗΞΗ (τεύχος 180, Οκτώβριος 2022) 

 

Ο τρικυμία εν κρανίω πρόεδρος Ερντογάν, ανέβασε στο twitter, με αφορμή την επέτειο της πτώσης της Τρίπολης, μήνυμα υπενθύμισης των «αγριοτήτων» κατά των «αθώων» μουσουλμάνων του Μοριά, καταγγέλλοντας τον ελληνικό «εθνικισμό» και την έλλειψη «ανθρωπισμού».

Το τουίτ του Ερντογάν για την απελευθέρωση της Τριπολιτσάς που χρησιμοποίησε έναν άσχετο με το θέμα πίνακα.

Η απελευθέρωση της Τρίπολης στις 23 Σεπτεμβρίου 1821 αποτέλεσε τη μεγαλύτερη μέχρι τότε επιτυχία της Επανάστασης και προσωπικά του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη, που πρώτος συνέλαβε το σχέδιο να πολιορκήσει την πελοποννησιακή πρωτεύουσα και να επιφέρει το αποφασιστικό πλήγμα στην καρδιά της οθωμανικής ισχύος στον Μοριά.

Ο «τρικυμία εν κρανίω» πρόεδρος Ερντογάν, που δεν χάνει καθημερινά ευκαιρία να επιτίθεται με προσβλητικό τρόπο στην Ελλάδα και τους Έλληνες, ανέβασε στο τουίτερ, με αφορμή την επέτειο της πτώσης της Τρίπολης, μήνυμα υπενθύμισης των «αγριοτήτων» κατά των «αθώων» μουσουλμάνων του Μοριά, καταγγέλλοντας τον ελληνικό «εθνικισμό» και την έλλειψη «ανθρωπισμού» από την πλευρά των επαναστατών. Υπέπεσε όμως, από άγνοια ή κεκτημένη ταχύτητα, σ’ ένα εξόφθαλμο ιστορικό λάθος. Στον πίνακα που ανήρτησε (βλ. φώτο), έργο του Βαυαρού ζωγράφου G. P. Rugendas απεικονιζόταν, όχι η Τρίπολη, αλλά η συντριπτική οθωμανική ήττα στο Petrovaradin της σερβικής Βοϊβοντίνας (60 χλμ βορειοδυτικά του Βελιγραδίου δίπλα στο Νόβισαντ) στις 5 Αυγούστου 1716 από τον αυστριακό στρατό του πρίγκηπα Ευγένιου της Σαβοΐας, 105 χρόνια πριν την πτώση της Τριπολιτσάς! Η μάχη, στην οποία σκοτώθηκε και ο Οθωμανός Μεγάλος Βεζύρης Silahdar Damat Ali Pasha (1667-1716), έκρινε εν πολλοίς τον αυστροτουρκικό πόλεμο του 1716-1718 που έληξε με τη συνθήκη του Πασσάροβιτς. Οι «αθώοι αγρίως σφαγιασθέντες» μουσουλμάνοι που φιγουράρουν στο τουίτ δεν είναι φυσικά άμαχοι, αλλά Οθωμανοί ιππείς καταδιωκόμενοι από τους Αυστριακούς! Λίγη ασφαλώς σημασία έχει αυτό για το μορφωτικό επίπεδο του κοινού στο οποίο απευθύνεται η προπαγάνδα του ισλαμοφασιστικού καθεστώτος της Άγκυρας με τα νεο-οθωμανικά οράματα και τα «σύνορα της καρδιάς» που φτάνουν μέχρι τον Δούναβη, τα νερά του οποίου φαίνονται μάλιστα στον εν λόγω πίνακα!

25η Μαρτίου 1821: Εξαχθέντα συμπεράσματα 204 χρόνια μετά

 

 Του Χρόνη Βάρσου

Φιλολόγου-ιστορικού ερευνητή

 204 χρόνια πέρασαν από την έναρξη της μεγάλης Ελληνικής Επανάστασης, τον 9ετη αγώνα που συντάραξε συθέμελα την άλλοτε κραταιά Οθωμανική αυτοκρατορία και την απολυταρχική Ευρώπη της Ιεράς Συμμαχίας του Μέττερνιχ. Ενός πανεθνικού, παλλαϊκού Αγώνα που οργάνωσε και σχεδίασε η Φιλική Εταιρεία από το 1814 με τον μεγαλεπήβολο στόχο όχι απλά την απελευθέρωση του σκλαβωμένου γένους αλλά και την οριστική κατάλυση της εξουσίας του Σουλτάνου - τουλάχιστον στα Βαλκάνια - και τη δημιουργία Ανεξάρτητου κράτους στα γεωγραφικά όρια του Ύστερου Βυζαντίου, με τον γενικό ξεσηκωμό όλων των βαλκανικών λαών, εγχείρημα που ξεκίνησε στις 22 Φεβρουαρίου 1821 ο Αλέξανδρος Υψηλάντης από τις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες.  Όμοιό του δεν είχε γνωρίσει μέχρι τότε η Ευρώπη σε διάρκεια και σφοδρότητα, καθώς ενέπλεξε τις Μεγάλες Δυνάμεις, διέλυσε συνασπισμούς και ισορροπίες και συνολικά ανέτρεψε όλο το status quo της μετά-ναπολεόντειας Ευρώπης, παράλληλα με τις επαναστάσεις που ξέσπασαν την ίδια περίοδο στην Ιταλία, την Ισπανία και τη Λατινική Αμερική. Μια εποποιία, που διαμόρφωσε το σύγχρονο νεοελληνικό κράτος συγκροτώντας μια εθνική εστία, σαφώς μικρότερη εδαφικά και πληθυσμιακά, σε σχέση με τις προσδοκίες των αγωνιστών, αλλά που αποτέλεσε την απαρχή για τους απελευθερωτικούς αγώνες των Ελλήνων για τα επόμενα 100 χρόνια.

Ο Κολοκοτρώνης και το αφήγημα της κας Μαρίας Ευθυμίου. Μια προσπάθεια προσέγγισης και αξιολόγησης των λεγομένων της

 

Του Χρόνη Βάρσου

Φιλολόγου – ιστορικού ερευνητή 

Το παρόν άρθρο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΑΡΔΗΝ (τεύχος 122, Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου 2021)

 Με αφορμή τα 200 χρόνια από την Εθνική Παλιγγενεσία που εορτάζονται φέτος, γινόμαστε μάρτυρες κάποιων ιδιαιτέρως καινοφανών απόψεων με χαρακτήρα σχεδόν εμμονικό και συχνά αντι-επιστημονικό, εκρηκτικό μείγμα εμπάθειας και ψεύδους, που σχετίζονται με την άοκνη προσπάθεια των γνωστών εθνομηδενιστικών κύκλων να αποδομήσουν το 1821 εν συνόλω, ιδίως μέσω της στοχοποίησης των πλέον εμβληματικών μορφών του Αγώνα, όπως του Κολοκοτρώνη, του Καραϊσκάκη, του Ανδρούτσου και του ιδίου του Καποδίστρια, απαξιώνοντας την τεράστια προσφορά και το έργο τους. Η επιτροπή «Ελλάδα 2021» πρωτοστάτησε σ΄ αυτήν την προσπάθεια, που αποδοκιμάστηκε όμως από τη συντριπτική πλειοψηφία του ελληνικού λαού, για τον οποίο τέτοιες απόψεις παραμένουν σταθερά ξένες και εχθρικές.

Τους τελευταίους μήνες, όλοι όσοι ασχολούνται με την Επανάσταση του 1821, τα γεγονότα, τι αξιολογήσεις, τις κρίσεις και τα συμπεράσματα, γίνονται μάρτυρες μιας συστηματικής προσπάθειας αποδόμησης της προσωπικότητας του Θεοδώρου Κολοκοτρώνη από την αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΕΚΠΑ, κας Μαρίας Ευθυμίου, πρόσφατα  παραιτηθείσης  από  την «Ελλάδα 2021», που σε κάθε ομιλία της, δια ζώσης ή διαδικτυακά, επιτίθεται προσωπικά στον «Γέρο του Μοριά», θεωρώντας τον ως τον κατεξοχήν υπεύθυνο των εμφυλίων πολέμων της περιόδου Νοεμβρίου 1823 – Ιανουαρίου 1825 και φυσικά των δεινών και των συνεπειών που επέφεραν, αποδίδοντάς του απρεπείς χαρακτηρισμούς και αξιολογώντας εντελώς αρνητικά τη δράση του μέσα από ανιστόρητες κρίσεις που δεν εδράζονται σε πραγματικά δεδομένα. 

Μια συγκριτική προσέγγιση της πολεμικής προσπάθειας του Αγώνα της Εθνικής Παλιγγενεσίας

 

του Χρόνη Βάρσου,

Φιλολόγου-Ιστορικού Ερευνητή

 Η ευρύτερη εθνο-αποδομητική τάση των τελευταίων δεκαετιών έχει οδηγήσει σταθερά σε μια μυωπική και εμμονική προσέγγιση των γεγονότων του 1821-1829 που τείνει να καταστεί κυρίαρχη, υποβαθμίζοντας συνειδητά τον στρατιωτικό παράγοντα στην εξέλιξη της Ελληνικής Επανάστασης. Έντονα – έως μονομερώς – προβάλλεται μέσω των μηχανισμών αναπαραγωγής της κυρίαρχης εθνομηδενιστικής ιδεολογίας (σχολική εκπαίδευση, πανεπιστήμια, ΜΜΕ και δημοσιογραφικό κόσμο) ο διπλωματικός και πολιτικός παράγοντας ως ο αποκλειστικά καθοριστικός για την ευτυχή κατάληξη του 9ετούς αιματηρού εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα. Αναδεικνύεται σε «σωτήρια» η παρέμβαση των δυτικών δυνάμεων που λίγο πολύ «χάρισαν» ως δώρο την ελευθερία στους «απολίτιστους και καθυστερημένους ραγιάδες», ιδίως με τη ναυμαχία του Ναβαρίνου (8/20 Οκτωβρίου 1827). Ταυτόχρονα παραγνωρίζεται συστηματικά, για προφανείς λόγους, η καθοριστική συμβολή του Ρωσσο-τουρκικού πολέμου (Απρίλιος 1828-Σεπτέμβριος 1829) και η συνθήκη της Αδριανούπολης (2/14 Σεπτεμβρίου 1829) που επέβαλαν τελικά στον σουλτάνο την πολυπόθητη ανακωχή, σύμφωνα με την Ιουλιανή Συνθήκη του Λονδίνου (24 Ιουνίου/6 Ιουλίου 1827), κάτι που ισοδυναμούσε με οθωμανική παράδοση και αναγκαστική αναγνώριση της Ανεξαρτησίας της Ελλάδος.

Εξαχθέντα αναγκαία συμπεράσματα 200 χρόνια μετά

 

 

Του Χρόνη Βάρσου

Φιλολόγου-ιστορικού ερευνητή

 200 χρόνια πέρασαν από την έναρξη της μεγάλης Eλληνικής Eπανάστασης, τον 9ετη αγώνα που συντάραξε συθέμελα την άλλοτε κραταιά οθωμανική αυτοκρατορία και την απολυταρχική Ευρώπη της Ιεράς Συμμαχίας του Μέττερνιχ. Ενός πανεθνικού, παλλαϊκού αγώνα που οργάνωσε και σχεδίασε η Φιλική Εταιρεία με το μεγαλεπήβολο στόχο όχι απλά την απελευθέρωση του σκλαβωμένου γένους αλλά και την οριστική κατάλυση της εξουσίας του σουλτάνου, τουλάχιστον στα βαλκάνια, με το γενικό ξεσηκωμό όλων των βαλκανικών λαών.  Όμοιό του δεν είχε γνωρίσει μέχρι τότε η Ευρώπη σε διάρκεια και σφοδρότητα, καθώς ενέπλεξε διεθνείς δυνάμεις, διέλυσε συνασπισμούς και ισορροπίες και συνολικά ανέτρεψε όλο το status quo της μετά-ναπολεόντειας Ευρώπης, παράλληλα με τις επαναστάσεις που ξέσπασαν την ίδια περίοδο στην Ιταλία, την Ισπανία και τη λατινική Αμερική. Μια εποποιία, που διαμόρφωσε το σύγχρονο νεοελληνικό κράτος και συγκρότησε μια εθνική εστία, σαφώς μικρότερη εδαφικά από τις προσδοκίες των αγωνιστών, αλλά που αποτέλεσε την απαρχή για τους απελευθερωτικούς αγώνες των Ελλήνων για τα επόμενα 100 χρόνια.

Η προσπάθεια απαξίωσης των αγωνιστών του 1821 συνεχίζεται…

 

 Του Χρόνη Βάρσου

Φιλολόγου-ιστορικού ερευνητή

Η φετεινή επέτειος των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, ήταν βέβαιο ότι θα αποτελέσει ευκαιρία για ποικίλες συζητήσεις, οξείες αντιπαραθέσεις, προβληματισμούς, διαφορετικές προσεγγίσεις αλλά και καινοφανείς απόψεις, εντασσόμενες στον γνωστό κύκλο της εθνο-αποδομητικής σχολής, προεξαρχούσης της γνωστής επιτροπής «Ελλάδα 2021». Μια τέτοια περίπτωση είναι και αυτή της αναπληρώτριας καθηγήτριας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, κας Μαρίας Ευθυμίου, πρόσφατα παραιτηθείσας από την «Ελλάδα 2021».

Στις 26 Ιανουαρίου σε συνέντευξή της στο InsideStory απαντώντας στο ερώτημα: «Ποιά είναι τα 10 πράγματα που θα έπρεπε οπωσδήποτε να πει σε κάποιον που δεν γνωρίζει απολύτως τίποτα για την ελληνική επανάσταση», διαβάζουμε την άποψη που έχει για τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη, τον «καλό» όπως λέει για το λαό (που προφανώς ως αμαθής δεν ξέρει…) σε αντιπαραβολή με τον «κακό» (όπως πιστεύει ο αδαής μέσος Έλληνας…) Μαυροκορδάτο (!) Σύμφωνα μ’ αυτήν, ο Γέρος του Μοριά είναι ο κατεξοχήν «υπεύθυνος» (!) για τους δύο εμφυλίους πολέμους μέσα στην Επανάσταση (Νοέμβριος 1823-Φεβρουάριος 1825), λόγω «της επιδίωξής του να την ελέγξει πολιτικά» και να «ιδρύσει γκοβέρνο μιλιτάρε δηλαδή στρατιωτική κυβέρνηση». Κατά τα λεγόμενά της, «χειρίστηκε αφρόνως το πράγμα και τελικά απέτυχε την ώρα που ο Ιμπραήμ και οι Αιγύπτιοι συνέτριβαν την Επανάσταση». Και συμπληρώνει τον χαρακτηρισμό του ήρωα, λέγοντας ότι «ένας άνθρωπος ο οποίος πράγματι στα Δερβενάκια έσωσε την επανάσταση, δρα μετά με τρόπο βλαπτικό γι’ αυτήν» (!)